Εσείς χορεύετε;
- πριν από 9 ώρες
- διαβάστηκε 4 λεπτά
Από όλες τις καλλιτεχνικές παραστάσεις, αυτές που μου αρέσουν περισσότερο είναι όσες έχουν σχέση με τον χορό. Τον αγαπώ πολύ, αν και ποτέ δεν έκανα μπαλέτο, δεν ήθελα να φορέσω την υποχρεωτική στολή, το ροζ κορμάκι με το ροζ καλσόν και τη ροζ φρου-φρου φούστα. Αυτό όμως δεν με εμπόδισε ποτέ να χορεύω. Όσοι είμαστε 50+ θα θυμάστε ότι παλιά χορεύαμε πολύ. Στα εφηβικά πάρτι, από ντίσκο μέχρι σλόου, στα κλαμπ όταν βγαίναμε.
Τώρα, χορεύω πότε-πότε, σε κάποιο πάρτι ή σε γάμο, χορεύω όμως στο σπίτι μου όταν ακούω κάποιο κομμάτι στο ραδιόφωνο που μου αρέσει πολύ.
Ένα ταξίδι στην Αρχαία Μεσσήνη
Πριν από λίγες μέρες βρέθηκα στην Αρχαία Μεσσήνη, όχι τυχαία. Ήταν η πρώτη φορά που πήγαινα, κι αφορμή στάθηκε το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, που διοργανώνεται κάθε Ιούλιο. Βλέποντας το πρόγραμμα στη συνέντευξη τύπου που έγινε την άνοιξη και στην οποία ήμουν καλεσμένη, είχα διαβάσει ότι περιλάμβανε μία παράσταση στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης. Ευκαιρία για μία μικρή εκδρομή. Να πάω κάπου που δεν είχα πάει και να δω κάτι που μου αρέσει μέσα σε ένα τόσο ιδιαίτερο περιβάλλον.
Ξεκινήσαμε από την Καλαμάτα το απόγευμα. Μας είχαν προειδοποιήσει για οδικά έργα που θα καθυστερούσαν τη διαδρομή, κι έτσι το GPS μάς οδήγησε μέσα από στενούς εξοχικούς δρόμους, ανάμεσα σε ελαιώνες, καλαμιές και κοπάδια προβάτων, σε σημείο που αναρωτηθήκαμε αν είχαμε δώσει σωστά τον προορισμό. Η διαδρομή είναι όμορφη από μόνη της, χάρη στη φύση. Όμως ακόμα πιο όμορφο είναι όταν φτάνεις στο χωριό και βλέπεις την Αρχαία Μεσσήνη από ψηλά, καθώς απλώνεται μεγαλειώδης στην πεδιάδα, σε έναν αρχαιολογικό χώρο 400 στρεμμάτων.
Λίγη ιστορία
Η αρχαία πόλη ιδρύθηκε τον χειμώνα του 370–369 π.Χ. από τον Θηβαίο στρατηγό Επαμεινώνδα, μετά τη νίκη του επί των Σπαρτιατών στη μάχη των Λεύκτρων και την εισβολή του στη Λακωνία. Ο Επαμεινώνδας απελευθέρωσε τη Μεσσηνία από τη σπαρτιατική κυριαρχία και επέλεξε τους πρόποδες του όρους Ιθώμη για να χτίσει την πρωτεύουσα των ελεύθερων Μεσσηνίων. Η θέση επιλέχθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, ύστερα από αποκάλυψη του σημείου όπου βρισκόταν η διαθήκη του Μεσσήνιου ήρωα Αριστομένη, με τη βοήθεια ιερέων και μάντεων. Η πόλη πήρε το όνομά της από τη μυθική βασίλισσα Μεσσήνη, κόρη του βασιλιά του Άργους Τριόπα.
Παρέμεινε πολιτιστικό —ίσως και πολιτικό— κέντρο της Μεσσηνίας κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, τουλάχιστον έως τα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. Από τον 5ο αιώνα και μετά ξαναγίνεται σημαντικός οικισμός, έδρα επισκόπου, και συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των σημαντικών πόλεων της αυτοκρατορίας, γνωστό ως Συνέκδημο του Ιεροκλέους.
Η Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία ξεκίνησε τις ανασκαφές των κυριότερων δημόσιων κτηρίων της αγοράς το 1895, υπό τον Θεμιστοκλή Σοφούλη. Το 1986 η διεύθυνση των ανασκαφών ανατέθηκε στον καθηγητή Πέτρο Θέμελη, για τον οποίο αυτό το έργο υπήρξε έργο ζωής. Σήμερα το Θέατρο και το Στάδιο της Αρχαίας Μεσσήνης φιλοξενούν παραστάσεις, συναυλίες και άλλα πολιτιστικά δρώμενα.
Το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, ύστερα από 16 χρόνια, ενεργοποίησε για δεύτερη φορά τον αρχαιολογικό χώρο, προτείνοντας μια εμπειρία που συνδέει τον τόπο με την ιστορία του και επαναφέρει τη συλλογική διάσταση του χώρου στο παρόν. Το Ωδείο της Μεσσήνης, ή Εκκλησιαστήριο, ήταν στην αρχαιότητα πολυλειτουργικός χώρος, αφιερωμένος κυρίως στην κοινότητα, όπου φιλοξενούνταν θεατρικά και μουσικά δρώμενα αλλά και λαϊκές συνελεύσεις πολιτικού χαρακτήρα.
Η παράσταση: Amazigh in Situ
Η παράσταση που είδαμε ήταν η Amazigh in Situ του Filipe Lourenço (PLAN-K / Filipe Lourenço Company). Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η καλλιτεχνική του προσέγγιση αντλεί βαθιά από τη δική του ταυτότητα ως χορευτή - διαμορφωμένη αρχικά από ισχυρή βάση στη μουσική της αραβοανδαλουσιανής παράδοσης και στην εκπαίδευση του σε παραδοσιακούς χορούς του Μαγκρέμπ, εμπλουτισμένη στη συνέχεια από την πορεία του στον σύγχρονο χορό. Αυτή η μοναδική διαδρομή καθορίζει την ιδιαιτερότητα της δημιουργικής του διαδικασίας, την οποία συνεχίζει εδώ με ένα νέο έργο για πέντε ερμηνευτές.
Η περφόρμανς βασιζόταν σε μια παραδοσιακή μορφή: το Ahidous, έναν συλλογικό βερβερικό χορό από το κεντρικό Μαρόκο (Μέσος Άτλας) —μία από τις σημαντικότερες μορφές συλλογικής σωματικής και ποιητικής έκφρασης των κοινοτήτων της περιοχής, που μέχρι πρόσφατα συνόδευε συχνά εορταστικές περιστάσεις.
Αυτό ήταν όμως μόνο το πρώτο μέρος. Όταν τελείωσε, ο μουσικός της παράστασης και dj Amine Nouri, συνέχισε να παίζει, καλώντας μας να περάσουμε από τον ρόλο του θεατή σε αυτόν του συμμετέχοντα, υπενθυμίζοντάς μας ότι ο χορός είναι «προσβάσιμος» σε όλους. Με αυτό τον τρόπο οι καλλιτέχνες ήθελαν να παρατείνουν τη σύνδεση κοινού και δράσης και ενισχύοντας τη σχέση με τον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο.
Χορός, ευεξία και εγκέφαλος
Δεν είναι τυχαίο που ο χορός μας κάνει να νιώθουμε έτσι. Ο χορός είναι από τις πιο φυσικές κινήσεις του σώματος. Η νευροεπιστήμη έχει δείξει ότι η κίνηση στον ρυθμό της μουσικής ενεργοποιεί ταυτόχρονα πολλαπλά συστήματα του εγκεφάλου - κινητικό, ακουστικό, συναισθηματικό - με αποτέλεσμα την απελευθέρωση ντοπαμίνης και ενδορφινών, των ίδιων νευροδιαβιβαστών που συνδέονται με την αίσθηση ευχαρίστησης και ανταμοιβής. Ταυτόχρονα, μειώνεται η κορτιζόλη, η ορμόνη του στρες, γι' αυτό και μετά από έναν χορό συχνά νιώθουμε πιο ελαφριοί, σαν να αδειάσαμε κάτι από πάνω μας.
Όταν ο χορός γίνεται συλλογικά - όπως εδώ - μπαίνει στο παιχνίδι κι ένας άλλος μηχανισμός: όταν χορεύουμε μαζί με άλλους ανθρώπους ενεργοποιείται η έκκριση οξυτοκίνης, της ορμόνης που ενισχύει το αίσθημα σύνδεσης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι παραδοσιακοί συλλογικοί χοροί, σε τόσους διαφορετικούς πολιτισμούς, λειτουργούσαν πάντα ως τρόπος να δεθεί μια κοινότητα. Υπάρχουν μάλιστα και έρευνες που συνδέουν τον τακτικό χορό με καλύτερη γνωστική λειτουργία και μεγαλύτερη νοητική ευελιξία καθώς μεγαλώνουμε, ακριβώς επειδή απαιτεί ταυτόχρονο συντονισμό μνήμης, ισορροπίας και συναισθήματος, μια πραγματική «προπόνηση» για τον εγκέφαλο, ντυμένη μουσικά.
Η αίσθηση της ελευθερίας
Αυτό εξηγεί ίσως γιατί μια εμπειρία σαν αυτή που έζησα στην Αρχαία Μεσσήνη μένει χαραγμένη πολύ περισσότερο από μια απλή ωραία βραδιά. Όταν βλέπουμε τους χορευτές που κινούνται αλλά όταν κι εμείς κινούμαστε στον ρυθμό της μουσικής, υπάρχει μια αίσθηση ελευθερίας που δύσκολα περιγράφεται με λόγια. Κι αν προσθέσεις όλα τα υπόλοιπα - τον τόπο, την ατμόσφαιρα, την παράσταση, τα vibes – κατάλαβα γιατί είχα καιρό να νιώσω μια τέτοια ενέργεια. Υπάρχουν εμπειρίες που δεν είναι απλώς όμορφες, σε ξαναφέρνουν σε επαφή με κάτι που είχες ξεχάσει ότι σου έλειπε.
Σχόλια